Tự phê bình và phê bình là nguyên tắc quan trọng trong sinh hoạt Đảng, là một trong những quy luật phát triển của Đảng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ dẫn trong nhiều bài nói, bài viết. Bản thân Người luôn thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm túc, nêu một tấm gương sáng về đức tính trung thự, thẳng thắn, về thái độ và phương pháp phê bình hiệu quả đối với cán bộ, đảng viên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu ý kiến tại Lễ kỷ niệm lần thứ 35 ngày thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam ngày 3-2-1965. Nguồn ảnh: nhandan.vn
Với quan niệm hết sức giản dị mà sâu sắc: người đời không phải thần thánh, không ai tránh khỏi khuyết điểm; tổ chức đảng và đảng viên cũng được hình thành từ những con người trong xã hội, nên không thể không có những sai lầm, khuyết điểm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tự phê bình và phê bình. Theo Người, đó là việc phải làm thường xuyên, như “rửa mặt mỗi ngày”, để những cái xấu xa bị mất đi, mà cái tốt đẹp được “nảy nở” trong mỗi cá nhân và tập thể.
Cách thức tự phê bình và phê bình là yếu tố quan trọng để phát huy tác dụng của tự phê bình và phê bình. Tự phê bình và phê bình phải được tiến hành từ trên xuống và từ dưới lên, bảo đảm công khai, dân chủ, gắn với sửa chữa, biểu dương, khen thưởng. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tự phê bình và phê bình phải “thật thà, thẳng thắn”, trên cơ sở "tình đồng chí thương yêu lẫn nhau" thì mới có được sự tham gia, góp ý phê bình của cá nhân. Trong "Sửa đổi lối làm việc", Người viết: "Nếu cách lãnh đạo của ta không được dân chủ thì đối với cơ quan lãnh đạo, đối với những người lãnh đạo, các đảng viên và cán bộ dù có ý kiến cũng không dám nói, dù muốn phê bình cũng sợ không dám phê bình…". Trong phê bình phải trung thực, không nể nang, không giấu giếm hoặc thêm bớt khuyết điểm, không nể nang, né tránh, "dĩ hòa vi quý"; cũng không lợi dụng phê bình để nói xấu, bôi nhọ, vùi dập, đả kích người khác. Người phê phán quan điểm: "Ai hợp với mình thì người xấu cũng cho là tốt, việc dở cũng cho là hay, rồi che đậy cho nhau, ủng hộ lẫn nhau. Ai không hợp với mình thì người tốt cũng chi là xấu, việc hay cũng cho là dở, rồi tìm cách dèm pha, nói xấu, tìm cách dìm người đó xuống. Bệnh này rất tai hại cho Đảng, nó làm hại đến sự thống nhất". Người được phê bình phải có thái độ thành khẩn, vui lòng sửa đổi, không vì bị phê bình mà nản chí hoặc oán ghét hoặc bị phê bình thì im lặng mà không sửa đổi. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là " thái độ không thật thà, không đúng đắn".
Nghị quyết Trung ương 4, Khóa XII của Đảng chỉ ra một trong những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị là: "Trong tự phê bình còn giấu giếm, không dám nhận khuyết điểm; khi có khuyết điểm thì thiếu thành khẩn, không tự giác nhận kỷ luật. Trong phê bình thì nể nang, né tránh, ngại va chạm, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh, lợi dụng phê bình để nịnh bợ, lấy lòng nhau hoặc vu khống, bôi nhọ, chỉ trích, phê phán người khác với động cơ cá nhân không trong sáng". Thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, Khóa XII và Hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương, học tập những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình, tỉnh Tuyên Quang đặc biệt coi trọng việc tự phê bình và phê bình trong Đảng. Hằng năm, tỉnh đều ban hành hướng dẫn xây dựng kế hoạch sửa chữa, khắc phục hạn chế, khuyết điểm sau kiểm điểm tự phê bình và phê bình gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII của Đảng, ở từng lĩnh vực cụ thể, đối với các cơ quan, đơn vị, các huyện, thành ủy, đảng ủy trực thuộc; đề ra nhiệm vụ, giải pháp, nội dung công việc trọng tâm thực hiện trong năm tới. Kế hoạch thể hiện rõ việc khắc phục hạn chế, khuyết điểm, giải pháp cụ thể, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp thực hiện, không để tồn đọng sang năm sau.
Trong Hướng dẫn số 03-HD/BTCTU ngày 26/11/2018 của Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hướng dẫn một số nội dung sinh hoạt chi bộ, có nội dung hướng dẫn đánh giá việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII về xây dựng Đảng, gắn với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị, chú trọng tự phê bình và phê bình, kiểm điểm việc thực hiện những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; thực hiện cam kết tu dưỡng, rèn luyện và đăng ký việc làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Tại các kỳ sinh hoạt chi bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu đều phải kiểm điểm, tự phê bình và phê bình việc thực hiện các nội dung theo mốc thời gian và công việc cụ thể đã đăng ký với chi bộ. Cấp ủy chi bộ phải kiểm điểm việc giải quyết những vướng mắc, bức xúc, nổi cộm, nhân dân quan tâm và việc thực hiện đột phá, đổi mới của tập thể.
Thực hiện tự phê bình và phê bình theo chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII của Đảng và quy định nêu gương của cán bộ, đảng viên là những giải pháp quan trọng, làm cho mỗi cán bộ, đảng viên ngày càng hoàn thiện mình, đồng thời góp phần xây dựng chi, đảng bộ trong sạch, vững mạnh./.
Nguyễn Nhung