Minh họa: Tất Thắng

Thực hiện tư tưởng của Người, từ năm 1945, sau khi Việt Nam giành được độc lập, Đảng, Nhà nước đã quan tâm chỉ đạo việc thành lập HTX. Trước tiên là tổ chức hình thành các mô hình hợp tác giản đơn như tổ đổi công, tổ vần công, tổ vay vốn… Đến năm 1948, HTX đầu tiên được thành lập tại chiến khu Việt Bắc, đến nay mô hình HTX đã phát triển rộng khắp cả nước, hoạt động ở tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân.

Ngay sau Cách mạng Tháng 8 thành công năm 1945, ngày 11 tháng 4 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia Hợp tác xã nông nghiệp. Trong thư Người đã viết: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp, nền kinh tế lấy canh nông làm gốc... nông dân giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”; “nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh thì cần phải có Hợp tác xã”; “...Hợp tác xã là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà lợi ích nhiều”; “Hợp tác xã nông nghiệp là một tổ chức có lợi to cho nhà nông. Nó là cách tranh đấu kinh tế có hiệu quả nhất, để giúp vào việc xây dựng nước nhà. Hợp tác xã nông nghiệp là một cách làm cho nhà nông đoàn kết, làm cho nhà nông thịnh vượng. Hợp tác xã nông nghiệp giúp cho nhà nông đạt đến mục đích, đã ích quốc lại lợi dân”. Người tha thiết kêu gọi: “Hỡi đồng bào điền chủ nông gia, anh em ta ai chẳng mong được đầy đủ, giàu có, ai chẳng mong cho nước thịnh dân cường. Vậy chúng ta hãy mau mau chung vốn góp sức, lập nên Hợp tác xã nông nghiệp ở khắp nơi; từ làng mạc cho đến tỉnh thành đâu đâu cũng phải có Hợp tác xã”.

Sau 19 năm, cũng vào ngày 11 tháng 4 năm 1964,  Bác Hồ gửi thư cho Đại hội Hợp tác xã và đội sản xuất nông nghiệp tiên tiến miền núi và trung du, khen ngợi những HTX điển hình tiên tiến, và yêu cầu các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo các HTX nông nghiệp phát triển.

Với ý nghĩa của ngày 11 tháng 4, ngày đánh dấu 02 sự kiện quan trọng đối với phong trào HTX của Việt Nam, Ban chấp hành Liên minh HTX Việt Nam khóa IV, nhiệm kỳ 2010 - 2015 thống nhất trình và đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý lấy ngày 11 tháng 4 hàng năm là Ngày Hợp tác xã Việt Nam (Quyết định số 1268/QĐ-TTg ngày 27 tháng 7 năm 2011).

Từ lời kêu gọi của Bác, hàng loạt các cơ sở kinh tế hợp tác được hình thành, rồi đến các HTX được phát triển mạnh mẽ cho đến ngày nay. Trải qua các thời kỳ cách mạng, khu vực kinh tế hợp tác, HTX luôn luôn có những đóng góp quan trọng vào công cuộc giải phóng dân tộc, bảo vệ đất nước và phát triển KT-XH.

Cho đến hôm nay, những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về HTX vẫn còn nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam khi Đảng và Nhà nước chủ trương tiến hành đường lối phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật. Trong đó sự ra đời, tồn tại và phát triển kinh tế hợp tác, HTX là tất yếu khách quan. Từ mấy chục năm trước, Bác đã sớm nhận rõ sự cần thiết của kinh tế hợp tác, HTX đối với sự phát triển của đất nước.

Từ những tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế hợp tác, HTX, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Nhà nước trong hơn 7 thập kỷ qua, phong trào HTX ở nước ta đã vượt qua nhiều thử thách, có những đóng góp to lớn cho công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. HTX trên cả nước đã không ngừng lớn mạnh, số lượng HTX ngày càng tăng, chất lượng hoạt động hiệu quả. Số lượng các HTX áp dụng khoa học, công nghệ mới, hiện đại vào sản xuất, kinh doanh, tham gia vào sản xuất nông nghiệp, công nghệ cao ngày càng nhiều. Đặc biệt, các HTX nông nghiệp đã hoạt động gắn với các sản phẩm chủ lực của vùng, thực hiện liên kết chuỗi, nhiều HTX liên kết với các siêu thị, doanh nghiệp lớn để mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, khả năng cạnh tranh cũng như tạo việc làm tăng thu nhập cho người lao động. Có hàng trăm HTX có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng trên phạm vi nhiều tỉnh, doanh thu cao hàng trăm tỷ đồng . Nhiều HTX đã chủ động nghiêm cứu mở rộng thị trường, không những trong nước mà còn xuất khẩu.

Bên cạnh đó, cán bộ quản lý HTX, liên hiệp HTX ngày càng trẻ hoá, có năng lực quản trị, tinh thần khởi nghiệp, năng động, tích cực tìm kiếm và huy động nguồn lực về vốn, công nghệ cao, quan tâm xây dựng thương hiệu, thị trường tiêu thụ đầu ra cho sản phẩm của HTX.

Ở Tuyên Quang, thực hiện tư tưởng của Người, dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ từ tỉnh đến cơ sở, sự vào cuộc của các cấp các ngành, sự chủ động, sáng tạo của Liên minh Hợp tác xã tỉnh, khu vực kinh tế tập thể, mà nòng cốt là các HTX đã không ngừng lớn mạnh, là thành phần rất quan trọng trong nền kinh tế của tỉnh, đóng góp tỷ lệ không nhỏ trong GRDP của tỉnh, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, đặc biệt trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Tính đến nay, toàn tỉnh có 520 HTX, thu hút hơn 11 nghìn 800 thành viên; doanh thu bình quân của hợp tác xã đạt trên 1 tỷ 133 triệu đồng; thu nhập bình quân của thành viên, lao động hợp tác xã đạt 67,2 triệu đồng/năm. Hoạt động khu vực kinh tế tập thể, Hợp tác xã có nhiều chuyển biến tích cực về quy mô, công nghệ và thị trường. Các hợp tác xã nông nghiệp đã hoạt động gắn với các sản phẩm chủ lực của vùng, thực hiện liên kết chuỗi. Trong số 128 sản phẩm OCOP của tỉnh hiện nay, có 65 HTX tham gia chương trình, sở hữu 98 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, chiếm tỷ lệ 76,5% tổng sản phẩm OCOP toàn tỉnh; có 53 Hợp tác xã thực hiện hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ 25 sản phẩm nông sản; có 20 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất…Từ đó, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững; tái cơ cấu nền kinh tế, nhất là kinh tế nông nghiệp, nông thôn; xây dựng Nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, đặc biệt là địa bàn dân tộc thiểu số và miền núi; nâng cao nhận thức của xã hội và hệ thống chính trị đối với Hợp tác xã kiểu mới.

Phát huy tư tưởng của Người, trong gần 30 năm xây dựng và phát triển, Liên minh HTX tỉnh và hệ thống Liên minh HTX Việt Nam luôn củng cố, đổi mới, phát triển tổ chức và hoạt động; tích cực tham mưu cho Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng, hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách và pháp luật về phát triển kinh tế hợp tác, HTX; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tổ chức tư vấn, hỗ trợ, cung ứng dịch vụ công, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và khẳng định vai trò nòng cốt, quan trọng phát triển kinh tế hợp tác, HTX trong nền kinh tế - xã hội ở nước ta.

Cao Hùng Dũng