Trong những ngày qua trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện các ca trong cộng đồng liên quan đến trường học, hộ kinh doanh, chợ…; tính riêng ngày 19/12/2021, toàn tỉnh có 16 ca mắc, trong đó 09 ca mắc trong cộng đồng; số địa phương trên địa bàn tỉnh chuyển từ vùng xanh sang vùng vàng tăng, cụ thể: toàn tỉnh có 04 xã, phường đang ở cấp độ 2 nguy cơ trung bình (vùng vàng) là xã Tân Mỹ, xã Xuân Quang thuộc huyện Chiêm Hóa; thị trấn Lăng Can thuộc huyện Lâm Bình và phường Hưng Thành thuộc Thành phố Tuyên Quang; cấp độ 4 nguy cơ rất cao (vùng đỏ) có xã Lang Quán thuộc huyện Yên Sơn. Để tự đảm bảo an toàn về sức khoẻ, hạn chế nguy cơ phát tán và lây nhiễm dịch ra cộng đồng, mỗi người dân, hộ gia đình có thể tự mua, trang bị bộ kit test nhanh từ các quầy thuốc của tư nhân hoặc quầy thuốc của các cơ các cơ sở y tế và làm xét nghiệm nhanh tại nhà định kỳ, khi có yếu tố dịch tễ hoặc có các dấu hiệu: ho; sốt; đau đầu; đau họng, rát họng; sổ mũi, ngạt mũi, chảy mũi; khó thở; đau mỏi người, đau cơ; mất vị giác; mất khứu giác; đau bụng, buồn nôn; đau tức ngực; bị tiêu chảy.

Việc tự thực hiện xét nghiệm nhanh tại nhà được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Thu thập mẫu

Ở bước này, tùy từng bộ kit test khác nhau để có thể lấy mẫu dịch tỵ hầu hoặc dịch mũi.

* Đối với các bộ kit test yêu cầu lấy mẫu dịch tỵ hầu

- Người được lấy mẫu có thể ngồi hoặc nằm, phần đầu nghiêng về sau một góc 70 độ.

- Người thực hiện lấy mẫu cầm que lấy mẫu tỵ hầu nhẹ nhàng xoay và đưa đầu bông qua lỗ mũi, đẩy dọc sàn mũi tới khoang mũi hầu cho đến khi thấy có lực cản nhẹ (sâu khoảng ½ khoảng cách từ đầu mũi đến dái tai).

- Tiếp theo, xoay que 3 lần và giữ yên 10 giây cho đầu que hấp thu tối đa mẫu phẩm; nhẹ nhàng xoay và rút que mẫu ra khỏi mũi người được lấy mẫu và cho vào ống đã chữa sẵn đệm chiết mẫu.

* Đối với các bộ kit test yêu cầu lấy mẫu dịch mũi

- Người được lấy mẫu có thể ngồi hoặc nằm, đầu hơi nghiêng về phía sau.

- Người thực hiện lấy mẫu cầm que lấy mẫu dịch mũi nhẹ nhàng đưa đầu bông vào lỗ mũi thứ nhất cho đến khi có lực cản nhẹ và không còn nhìn thấy đầu bông (sâu khoảng 2 cm); Xoay que 3 lần và giữ yên trong khoảng 10 giây.

- Sau đó tiếp tục xoay và ngoáy đầu bông để lau toàn bộ thành trong và cuối khoang mũi cho đến khi đầu bông ướt hoàn toàn. Chuyển đầu bông sang lỗ mũi thứ hai và lặp lại thao tác như lỗ mũi thứ nhất.

- Nhẹ nhàng xoay và rút que mẫu ra rồi cho vào ống đã chứa sẵn đệm chiết mẫu.

Bước 2: Xử lý mẫu

- Cho tầm 10 giọt (khoảng 300 µl) đệm chiết vào ống chiết rồi đặt lên giá đỡ.

- Nhúng đầu que lấy mẫu đã thực hiện lấy mẫu ở bước 1 vào ống chiết; xoay và miết đầu que vào thành và đáy ống khoảng 10 lần; Để đầu que ngâm trong dung dịch khoảng 1 phút.

- Bóp cho hai thành ống ép vào đầu que, từ từ xoay que và ép đầu que khi rút que ea khỏi ống để thu được càng nhiều dung dịch càng tốt. Hủy que mẫu đã sử dụng theo quy định đối với chất thải lây nhiễm sinh học.

- Đậy chặt ống bằng nắp nhỏ giọt (đi kèm). Giữ đầu ống thẳng đứng, miệng ống hướng lên trên; lắc qua lại theo chiều ngang phần đáy ống 10 lần để mẫu đều và đồng nhất.

- Chú ý quan sát mẫu trước khi thực hiện xét nghiệm, nếu các mảng dịch này còn trong mẫu, cần lắc thể để làm tan tối đa. Tránh để dung dịch chạm tới đầu lọc của nắp nhỏ giọt trong quá trình lắc.

Bước 3: Quy trình xét nghiệm và phiên giải kết quả

Nhỏ 3 giọt (khoảng 100 µl) mẫu chiết vào ô nhận mẫu của khay thử và bắt đầu đếm thời gian. Đọc kết quả tại thời điểm 15 phút, không sử dụng kết quả sau 20 giây.

Cách đọc kết quả:

- Mẫu xuất hiện 2 vạch ở cả vị trí C và T trên khay thử cho ra kết quả Dương Tính với SARS-CoV2.

- Mẫu chỉ xuất hiện 1 vạch ở vị trí C trên khay thử cho ra kết quả Âm Tính với SARS-CoV2.

Trong trường hợp không xuất hiện vạch nào hoặc chỉ xuất hiện 1 vạch tại vị trí T trên khay thử là kết quả không hợp lệ, cần thực hiện lại xét nghiệm.

Cách xử trí sau khi đọc kết quả:

- Với kết quả dương tính với SARS-CoV2: Người bệnh cần bình tĩnh, không hoang mang, đeo khẩu trang, không tiếp xúc với người khác, ở yên tại nhà, giữ khoảng cách y tế, báo ngay cho tổ Covid cộng đồng, cơ sở y tế địa phương để được hướng dẫn và tổ chức cách ly, xử lý kịp thời. Các vật dụng thực hiện xét nghiệm phải được thu gom, gói kín vào túi riêng để các đơn vị chức năng xử lý theo quy định.

- Với kết quả âm tính với SARS-CoV2: Người dân cần tiếp tục tự theo dõi sức khoẻ và thực hiện nghiêm quy định “5k” để phòng dịch.

Bên cạnh việc tự trang bị bộ kit test nhanh, mỗi hộ gia đình cũng có thể chuẩn bị những dụng cụ y tế, loại thuốc cơ bản trong tủ thuốc gia đình để tự kiểm tra sức khoẻ, vệ sinh, sát khuẩn, nâng cao thể trạng để phòng, chống Covid-19:

1. Máy đo thân nhiệt hoặc kẹp nhiệt độ để kiểm tra thân nhiệt.

2. Khẩu trang y tế hoặc khẩu trang vải.

3. Dung dịch sát khuẩn để vệ sinh, sát khuẩn tay.

4. Thuốc hạ sốt, giảm đau Paracetamol: Có loại cho trẻ em: gói bột hoặc cốm pha hỗn dịch uống hàm lượng 80 mg, 100 mg, 150 mg hoặc 250 mg; cho người lớn: viên nén 250 mg hoặc 500 mg.

5. Thuốc cân bằng điện giải: Dung dịch Oresol, gói bù nước, chất điện giải khác.

6. Thuốc hỗ trợ nâng cao sức khoẻ, tăng sức đề kháng Vitamin tổng hợp có một trong các thành phần sau: Vitamin B1, B6 và B12; vitamin C (có thể bao gồm kẽm); vitamin D.

7. Thuốc sát khuẩn hầu họng Natri clorit (dung dịch 0,9% hoặc viên pha nước muối).

8. Thuốc kháng virus sử dụng theo đề cương nghiên cứu lâm sàng được Bộ Y tế phê duyệt hoặc theo thông tin tờ hướng dẫn sử dụng thuốc sau khi thuốc được cấp giấy phép lưu hành sản phẩm tại Việt Nam.

Vì sức khoẻ của bản thân, gia đình và cộng đồng, mỗi cá nhân, hộ gia đình cần chủ động, tự giác áp dụng và thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch; chấp hành nghiêm Thông điệp “5k” của Bộ Y tế. Nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm phòng, chống dịch gắn với khôi phục, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; tuyệt đối không lơ là, chủ quan trước đại dịch; cùng chung sức, đồng lòng với cấp uỷ, chính quyền các cấp ngăn chặn và phòng ngừa dịch Covid-19.

Phương Linh