Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: nxbctqg.org.vn

Tư duy lý luận khác tư duy kinh nghiệm ở chỗ, nếu đối tượng của tư duy kinh nghiệm là những sự vật, hiện tượng trực quan, cảm tính, là những kinh nghiệm thì tư duy lý luận có đối tượng là những sự vật, hiện tượng nhưng những sự vật, hiện tượng này lại được thể hiện thông qua các khái niệm, phạm trù. Tư duy chỉ có ở con người, đáp ứng yêu cầu phát hiện, nhận thức nhanh nhạy, đúng đắn những vấn đề nảy sinh ở trình độ lý luận, nhờ đó có thể đề xuất những giaỉ pháp nhưng thiết thực cụ thể, chính xác, đúng đắn, hiệu quả góp phần nâng cao hiệu  quả hoạt động của chủ thể. Tư duy lý luận là quá trình phản ánh từ chưa đầy đủ đến đầy đủ hơn, từ chưa sâu sắc đến sâu sắc hơn. Tư duy lý luận đúng đắn luôn đặt ra yêu cầu phải đổi mới. Đổi mới tư duy lý luận là đổi mới nhận thức, đổi mới cách nghĩ sao cho hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn hiệu quả nhất.

Thực tiễn đổi thay liên tục, điều này đòi hỏi cán bộ, công chức nói chung, cán bộ lãnh đạo, quản lý nói riêng phải thường xuyên đổi mới tư duy lý luận. Thực tiễn đã đổi thay mà chúng ta vẫn nghĩ như cũ, vẫn dùng những quan niệm cũ sẽ không nhận thức đúng và trúng được vấn đề. Như vậy sẽ không đạt kết quả đúng trong nhận thức. Thực tiễn mới đặt ra yêu cầu mới cho chúng ta về tư duy lý luận. Những nhiệm vụ mới nảy sinh đòi hỏi phải được giải quyết trong tình hình mới. Trong quá trình hoạt động thực tiễn, con người luôn phải trả lời những vấn đề thực tiễn nảy sinh. Để trả lời những vấn đề đó, con người, một mặt phải vận dụng những tri thức đã có; mặt khác phải biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp tư duy, phương pháp nghiên cứu như lịch sử và lôgíc, phân tích và tổng hợp; phương pháp nhận thức như suy luận, phán đoán,... Đó cũng chính là quá trình rèn luyện, trau dồi, phát triển năng lực đổi mới tư duy lý luận của mình. Rõ ràng, hoạt động thực tiễn không chỉ là cơ sở mà còn là động lực trực tiếp cho năng lực đổi mới tư duy lý luận của con người phát triển.

Hiện nay, tình hình trong nước và thế giới có cả thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen: Khoa học, công nghệ phát triển như vũ bão, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, nhất là đại dịch Covid-19 đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng trên toàn thế giới, các vấn đề an ninh mạng ngày càng tác động mạnh mẽ, nhiều mặt, đe dọa nghiêm trọng đến sự phát triển ổn định, bền vững của các quốc gia, dân tộc. Đặt ra yêu cầu mới về đổi mới tư duy lý luận của cán bộ lãnh đạo, quản lý và đội ngũ cán bộ, công chức, bởi đây là lực lượng nòng cốt trong tham mưu, tổ chức thực hiện, trong hoạch định, định hướng chiến lược phát triển của một địa phương, một quốc gia.

Từ đó cho thấy, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức cần chủ động: Học tập, trau dồi phương pháp biện chứng duy vật; rèn luyện năng lực đổi mới tư duy thông qua thực tiễn hoạt động; nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ khoa học và công nghệ hiện đại; tăng cường rèn luyện đạo đức cách mạng; vì lợi ích chung của quốc gia, của địa phương, đơn vị… nếu không sẽ dễ bị rơi vào lối mòn, dập khuôn, máy móc, giáo điều, làm việc theo tư duy kinh nghiệm, kém hiệu quả.

Các cấp, các ngành cần quan tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu trong điều kiện công nghệ số, kinh tế số, xã hội số, đa văn hóa, đa ngôn ngữ, đa phong tục, tập quán, các kỹ năng mềm tổng thể... Thực tiễn mới đặt ra yêu cầu mới cho chúng ta phải đổi mới tư duy lý luận. Những nhiệm vụ mới nảy sinh trong hoạt động thực tiễn đòi hỏi phải được giải quyết trong tình hình mới. Để đáp ứng yêu cầu nhiềm vụ trong tình hình mới, phải đổi mới tư duy lý luận để vận dụng tư duy lý luận duy vật biện chứng vào giải quyết có hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra một cách kịp thời, linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả nhất, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước, địa phương, đơn vị./.

N.T.B.H