Minh họa: Tất Thắng

"Tự diễn biến" là quá trình đấu tranh giữa các mặt tích cực và tiêu cực, giữa tư tưởng xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa trong nội tâm người cán bộ, đảng viên trước những diễn biến phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế. Trong đó yếu tố tiêu cực và tư tưởng tư bản chủ nghĩa dần dần tăng lên; yếu tố tích cực, cách mạng, tư tưởng cách mạng xã hội chủ nghĩa phai nhạt dần. Đây là quá trình biến đổi từ bên trong chủ thể, đến một thời điểm nhất định, sự biến đổi này sẽ chuyển sang hành động của chủ thể.  

  "Tự chuyển hóa" là sự tiếp nối của quá trình "tự diễn biến". Khi sự biển đổi về chất làm thay đổi quan điểm tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên sẽ dẫn đến hành động chống lại chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

 "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ là sự suy thoái từ bên trong; là quá trình tự biến đổi về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên theo chiều hướng tiêu cực, làm mất dần các chuẩn mực của người cộng sản, dần dần xa rời những nguyên tắc, quan điểm mác-xít; suy giảm nghiêm trọng niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, sự nghiệp đổi mới đất nước... Đến khi những yếu tố cách mạng, tích cực bị phai nhạt, triệt tiêu, tư tưởng phi xã hội chủ nghĩa tăng dần, thắng thế, lúc đó "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" cán bộ, đảng viên từ người tốt trở thành phần tử chống Đảng, Nhà nước.

 "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" của cá nhân nếu không được ngăn chặn kịp thời, triệt để dẫn đến tổ chức bị suy thoái, tan rã. Khi "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" diễn ra ở tầm vĩ mô sẽ dẫn đến chuyển hóa chế độ xã hội chủ nghĩa phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa.

Những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, thể hiện ở một số khía cạnh sau: Phản bác, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các nguyên tắc tổ chức của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ; đòi thực hiện "đa nguyên, đa đảng".

Phản bác, phủ nhận nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đòi thực hiện thể chế "tam quyền phân lập", phát triển "xã hội dân sự". Phủ nhận nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chế độ sở hữu toàn dân về đất đai.

Nói, viết, làm trái quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Hạ thấp, phủ nhận những thành quả cách mạng; thổi phồng khuyết điểm của Đảng, Nhà nước.

Xuyên tạc lịch sử, bịa đặt, vu cáo các lãnh tụ tiền bối và lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Kích động tư tưởng bất mãn, bất đồng chính kiến, chống đối trong nội bộ. Lợi dụng và sử dụng các phương tiện thông tin, truyền thông, mạng xã hội để nói xấu, bôi nhọ, hạ thấp uy tín, vai trò lãnh đạo của Đảng, gây chia rẽ nội bộ, nghi ngờ trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Phủ nhận vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với lực lượng vũ trang; đòi "phi chính trị hoá" quân đội và công an; xuyên tạc đường lối quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân; chia rẽ quân đội với công an; chia rẽ nhân dân với quân đội và công an;

Móc nối, cấu kết với các thế lực thù địch, phản động và các phần tử cơ hội, bất mãn chính trị để truyền bá tư tưởng, quan điểm đối lập; vận động, tổ chức, tập hợp lực lượng để chống phá Đảng và Nhà nước; 

Đưa thông tin sai lệch, xuyên tạc đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước; thông tin phiến diện, một chiều về tình hình quốc tế, gây bất lợi trong quan hệ giữa Việt Nam với các nước; 

Phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, văn học - nghệ thuật. Tác động, lôi kéo, lái dư luận xã hội không theo đường lối của Đảng; cổ súy cho quan điểm, tư tưởng dân chủ cực đoan; thổi phồng mặt trái của xã hội. Sáng tác, quảng bá những tác phẩm văn hóa, nghệ thuật lệch lạc, bóp méo lịch sử, hạ thấp uy tín của Đảng;

Có tư tưởng dân tộc hẹp hòi, tôn giáo cực đoan. Lợi dụng vấn đề "dân chủ", "nhân quyền", dân tộc, tôn giáo để gây chia rẽ nội bộ, gây chia rẽ giữa các dân tộc, giữa các tôn giáo, giữa dân tộc và tôn giáo, giữa các dân tộc, tôn giáo với Đảng và Nhà nước. 

Quá trình "tự diễn biến", “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên: Thường diễn ra qua 3 giai đoạn:

 Giai đoạn đầu, đối tượng thể hiện sự hoang mang, dao động về tư tưởng chính trị, sự hoài nghi về sự lãnh đạo của Đảng, tính khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin. Giai đoạn 2, biểu hiện mức độ thấp của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", đối tượng bắt đầu chủ động hơn trong tiếp nhận những thông tin trái chiều, những luận điệu chống đối, những lý luận phản động, thích nghe, thích mọi người nói về tiêu cực. Về hành động, đối tượng bắt đầu có hoạt động câu kết với các phần tử thù địch từ bên ngoài để tiếp tay cho chúng thực hiện chiến lược "Diễn biến hòa bình" và "chuyển hóa nội bộ". Biểu hiện rõ nhất là hoạt động thu thập, tổng hợp tin tức từ nội bộ ta để chuyển ra nước ngoài, giúp các phần tử phản động, thù địch bên ngoài sử dụng trong các hoạt động chống lại ta thông qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc các hoạt động quốc tế. Những đối tượng "tự diễn biến" trở thành những phần tử "hoạt động có tính chất nội gián". Bản chất chính trị của các hoạt động này là chống đối song chưa đủ thời gian và chứng cứ để kết luận họ là những kẻ làm gián điệp cho nước ngoài hay là kẻ phản bội Tổ quốc.

   Giai đoạn 3, là giai đoạn mức độ cao của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Đối tượng đã hoàn toàn bộc lộ tư tưởng phản động, chống đối, thể hiện rõ tư tưởng chính trị phản động, sẵn sàng đối đầu với pháp luật và hệ thống chính trị. Họ không còn biết sợ hãi trước sức mạnh pháp luật và chính trị, ra sức xuyên tạc, công kích, bác bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thành lập các nhóm, các hội, các tổ chức trái pháp luật, sẵn sàng hành động để thay đổi hệ thống chính trị. Họ chủ động tìm đến những phần tử đang "tự diễn biến" để tập hợp lực lượng, phát triển thanh thế, hình thành nhân lõi tổ chức ban đầu. Một số kẻ tự tìm đến các cơ quan đặc biệt nước ngoài để câu kết chống đối chế độ.

Nhận thức, trình độ và quá trình tự rèn luyện phấn đấu của đội ngũ cán bộ, đảng viên không phải là bẩm sinh, vốn có mà được hình thành, phát triển từ sự học tập, tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu của bản thân mỗi cán bộ, đảng viên; sự đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục của tổ chức và của những điều kiện kinh tế - xã hội cũng như thực tiễn lãnh đạo, quản lý, chỉ huy trên cương vị chức trách được giao. Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy tính tiền phong, gương mẫu trong mọi mặt của đời sống, đẩy lùi nguy cơ "tự diễn biến", “tự chuyển hóa” trong nội bộ Đảng, góp phần quan trọng xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh; hiện thực hóa thành công khát vọng phát triển đất nước Việt Nam hùng cường, Nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc./.

N.T.B.H