Với mục tiêu khắc phục những hạn chế của chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, nặng về lý thuyết, nhẹ về thực hành, nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người, hướng nghiệp; chưa đáp ứng yêu cầu mới về phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; chưa chú trọng yêu cầu về vận dụng kiến thức, rèn luyện tư duy độc lập, khả năng phản biện, thói quen tự học, các kỹ năng thực hành, kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm, năng lực ngoại ngữ và tin học của học sinh. Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo hướng bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học, giúp học sinh phát triển một cách toàn diện, hài hòa đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; đáp ứng trước yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ, khoa học giáo dục và hội nhập quốc tế. 

Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Theo Thông tư số 25/2020/TT-BGDĐT ngày 26/8/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm học 2021 – 2022 việc lựa chọn sách giáo khoa mới phục vụ cho công tác dạy và học trên địa bàn tỉnh là do Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định, các bước thực hiện lựa chọn sách giáo khoa mới được thực hiện như sau: Cơ sở giáo dục phổ thông đề xuất lựa chọn sách giáo khoa; phòng giáo dục và đào tạo tổng hợp, báo cáo Sở Giáo dục và Đào tạo danh mục sách giáo khoa được các cơ sở giáo dục phổ thông đề xuất lựa chọn, sắp xếp theo thứ tự sách giáo khoa có số cơ sở giáo dục phổ thông đề xuất lựa chọn từ cao xuống thấp; Sở Giáo dục và Đào tạo tổng hợp, chuyển Hội đồng lựa chọn sách giáo khoa các danh mục sách giáo khoa; Hội đồng tổ chức lựa chọn sách giáo khoa, trong đó sách giáo khoa được lựa chọn phải đạt trên 1/2 số phiếu đồng ý lựa chọn; Sở Giáo dục và Đào tạo tổng hợp kết quả lựa chọn sách giáo khoa của Hội đồng, trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quyết định; trên cơ sở kết quả lựa chọn sách giáo khoa của Hội đồng do Sở Giáo dục và Đào tạo trình, Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định phê duyệt danh mục sách giáo khoa để sử dụng dạy và học trong cơ sở giáo dục phổ thông tại địa phương, đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng danh mục sách giáo khoa được phê duyệt để sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông, chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo thông báo danh mục sách giáo khoa được phê duyệt đến các cơ sở giáo dục phổ thông chậm nhất 5 tháng trước thời điểm bắt đầu năm học mới. 
Trong những năm gần đây, thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong giai đoạn chuyển tiếp để thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới, ngành giáo dục đã tích cực tham mưu, chỉ đạo các đơn vị thực hiện nhiệm vụ chuyên môn theo hướng đổi mới. Chú trọng công tác tuyên truyền để cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh hiểu được mục đích và ý nghĩa của việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới và chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho việc thay sách giáo khoa. Theo lộ trình, trong năm học 2021 – 2022, việc đưa sách giáo khoa mới vào dạy và học tiếp tục được thực hiện ở khối lớp 2, lớp 6 (khối lớp 1 đã bắt đầu thực hiện trong năm học 2020 – 2021). Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các phòng Giáo dục và Đào tạo triển khai thực hiện lựa chọn sách giáo khoa đảm bảo theo quy định. Kết quả lựa chọn sách giáo khoa mới cho năm học 2021 – 2022 trên địa bàn tỉnh cụ thể như sau: 
Đối với lớp 1, 100% các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đề xuất tiếp tục sử dụng các bộ sách giáo khoa lớp 1 đã được đưa vào dạy và học trong năm học 2020 – 2021; các thành viên Hội đồng họp và nhất trí với đề xuất của các cơ sở giáo dục. Các bộ sách được lựa chọn gồm: Bộ sách “Cánh Diều” với 08/08 đầu sách được lựa chọn, bộ sách “Cùng học và phát triển năng lực” với 08/08 đầu sách được lựa chọn, bộ sách “Vì sự bình đẳng và dân chủ trong giáo dục” với 07/08 đầu sách được lựa chọn. 
Đối với lớp 2, toàn tỉnh lựa chọn được 08 môn học (Tiếng việt, môn Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục Thể chất, Hoạt động trải nghiệm, Tiếng Anh), mỗi môn học có 02 cuốn sách/môn của 02 nhà xuất bản: Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam (với 02 bộ sách: “Kết nối tri thức với cuộc sống”, “Chân trời sáng tạo”), Nhà xuất bản Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (với bộ sách “Cánh diều”). Với môn Toán, lựa chon sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Đối với lớp 6, Toàn tỉnh lựa chọn được 10 môn học (Ngữ văn, Khoa học tự nhiên, Công nghệ, Tin học, Giáo dục công dân, Lịch sử và Địa lý, Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục thể chất, Tiếng Anh), mỗi môn học có 02 cuốn sách/môn của 02 nhà xuất bản: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (với 02 bộ sách: “Kết nối tri thức với cuộc sống”, “Chân trời sáng tạo”), Nhà xuất bản Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (với bộ sách “Cánh Diều”). Đối với 02 môn: Toán và Hoạt động trải nghiệm, lựa chọn sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. 
Đối với việc xây dựng tài liệu giáo dục địa phương cho khối lớp 2 và lớp 6, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức thực hiện đảm bảo theo quy định. Tổ chức họp Ban biên soạn, Hội đồng thẩm định; tổ chức dạy thực nghiệm và lấy ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên, các sở, ngành của tỉnh.
 Bên cạnh việc triển khai lựa chọn sách giáo khoa, công tác bồi dưỡng, tập huấn sử dụng sách giáo khoa mới, chuẩn bị cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên phục vụ cho nhiệm vụ đưa sách giáo khoa mới vào giảng dạy được quan tâm thực hiện. Các cơ sở giáo dục được hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục theo hướng bảo đảm thực hiện chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học linh hoạt, chủ động, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, của nhà trường, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ năm học. Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo, đến nay các đơn vị sự nghiệp công lập ngành Giáo dục và Đào tạo được giao 11.872 người làm việc (trong đó, cấp tiểu học: 4.639 người, cấp THCS: 3.069 người), 38 chỉ tiêu hợp đồng lao động theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP và 1.890 giáo viên mầm non hợp đồng theo Quyết định số 60/2011/QĐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ; tổng số người làm việc hiện có là 12.739 người và 35 hợp đồng lao động theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP (trong đó, cấp tiểu học: 4.314 người và 01 hợp đồng theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP, cấp THCS: 2.811 người và 20 người hợp đồng theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP); trong năm học 2021 – 2022, ngành sẽ bố trí đủ giáo viên tiểu học dạy lớp 1, lớp 2 và giáo viên THCS dạy lớp 6. Tuy nhiên, để thực hiện lộ trình đưa sách giáo khoa mới vào dạy và học ở các khối lớp tiếp theo trong thời gian tới sẽ gặp những khó khăn nhất định về đội ngũ giáo viên, nhân viên, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học..., cụ thể: hiện tại cấp tiểu học thiếu 170 giáo viên, THCS thiếu 103 giáo viên, cấp THPT thiếu 69 giáo viên; tỉ lệ giáo viên/lớp ở cấp tiểu học mới đạt 1,3 (để đảm bảo đủ tỷ lệ giáo viên dạy học 2 buổi/ngày theo định mức 1,5 giáo viên/lớp thì còn thiếu 887 giáo viên), thiếu nhân viên y tế; hầu hết các trường thiếu phòng học, nhất là cấp tiểu học (hiện tại tỉ lệ phòng học/lớp mới đạt 0,96); thiếu phòng học chức năng, phòng thí nghiệm thực hành, trang thiết bị dạy học, các công trình phụ trợ…
Việc triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa mới trong giai đoạn chuyển tiếp đã và đang được ngành giáo dục nỗ lực triển khai thực hiện. Với sự chủ động, tích cực chuẩn bị về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực của ngành giáo dục, hy vọng trong những năm học tiếp theo, chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ được triển khai đúng theo lộ trình, đáp ứng được yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Phương Linh