Trong đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, là lực lượng nòng cốt, là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Thấm nhuần quan điểm của Đảng nêu trong Báo cáo Chính trị tại Đại hội lần thứ XIII: “Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, người có uy tín tiêu biểu trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số”(1). Tỉnh Tuyên Quang luôn quan tâm phát huy tốt vai trò của người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng để thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc.
Lãnh đạo tỉnh và các đại biểu dự Hội nghị. Nguồn ảnh: nhandan.vn
Tuyên Quang là tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số, dân số toàn tỉnh là 784.811 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có 445.488 người, chiếm 56,76% tổng dân số toàn tỉnh, với 46 thành phần dân tộc thiểu số. Toàn tỉnh hiện có 5.846 lượt người có uy tín, chủ yếu là Bí thư chi bộ, trưởng thôn, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn, trưởng dòng họ, cán bộ, đảng viên đã nghỉ hưu và một số thành phần khác (2).
Với khả năng “nói dân tin, làm dân theo”, người có uy tín trên địa bàn tỉnh đã phát huy tốt vai trò là hạt nhân, nêu gương sáng, tích cực đi đầu trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần thực hiện phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội tại cơ sở, tích cực giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương: Người có uy tín đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi chấp hành các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trên các lĩnh vực; là hạt nhân nòng cốt đưa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến các thôn, bản, tổ nhân dân và từng hộ gia đình. Đặc biệt, trong 03 năm 2020 - 2022, đội ngũ người có uy tín đã tích cực trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân trong thực hiện tốt Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và khuyến cáo của các cơ quan chức năng về các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19; thường xuyên giáo dục con cháu trong gia đình và cộng đồng không vi phạm pháp luật, phòng chống các tệ nạn xã hội; cảnh giác với mọi âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá Nhà nước, gây mất trật tự xã hội; tích cực học tập nâng cao trình độ, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống. Bên cạnh đó, đội ngũ người có uy tín còn là lực lượng tích cực trong giải phóng mặt bằng, hỗ trợ chính quyền trong việc giải thích, vận động nhiều hộ dân hiến đất mở đường giao thông, xây dựng nông thôn mới. Tiêu biểu có ông Giàng Seo Mua, dân tộc Mông, thôn Vàng On, xã Trung Minh, huyện Yên Sơn, nhiều năm qua, ông luôn gương mẫu đi đầu trong các hoạt động, thường xuyên phối hợp với thôn tuyên truyền, vận động đảng viên và nhân dân trong thôn thực hiện tốt mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, vận động các hộ dân trong thôn ổn định cuộc sống, không di cư tự do; Ông Thào A Chinh, thôn Nà Pin, xã Đà Vị, huyện Na Hang có thành tích trong công tác vận động nhân dân tham gia chương trình phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi vùng đồng bào dân tộc Mông…
Trong phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới: Với tinh thần cần cù, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, mong muốn được cống hiến cho gia đình và xã hội, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số luôn là tấm gương sáng trong phát triển kinh tế, giảm nghèo, đồng thời làm tốt vai trò động viên con cháu, cộng đồng tích cực phát triển kinh tế, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm bán ra thị trường... Tích cực đầu tư thâm canh tăng năng xuất, tăng vụ từ 2 lên 3 vụ trên diện tích đất canh tác (làm vụ đông trồng rau màu, cây đỗ tương) đưa giống lúa lai, ngô lai mới vào sản xuất, trồng cây ăn quả có hiệu quả kinh tế cao như cây cam sành, cây bưởi, cây hồng.., phát triển chăn nuôi đàn gia súc, gia cầm, trồng rừng.
Trong phong trào xây dựng nông thôn mới người có uy tín đã vận động nhân dân đóng góp ngày công, vật liệu, kinh phí, hiến đất đai để làm đường giao thông nông thôn; góp phần vào việc huy động có hiệu quả các nguồn lực trong dân trong việc xây dựng nhà văn hoá, sửa chữa trường lớp học, các công trình kênh mương, đập thuỷ lợi, làm mới, nâng cấp các tuyến đường giao thông liên thôn, liên xã; vận động nhân dân trong công tác thực hiện phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi; vận động nhân dân hiến đất, đưa con em đến trường học, tổ chức ăn bán trú cho trẻ; tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đóng góp vật chất, ngày công để xây dựng nhà ở cho người có công, hộ nghèo trên địa bàn.
Trong xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở và khối đại đoàn kết dân tộc: Đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đầy đủ, trách nhiệm đối với các đợt bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Thông qua công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp, nhiều người có uy tín đã có những ý kiến sát thực vào chương trình phát triển kinh tế - xã hội và công tác xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở. Nhiều người là cán bộ hưu trí, tuy tuổi đã cao nhưng vẫn tâm huyết tham gia công tác ở cơ sở, đảm đương các chức vụ: Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, qua đó đã triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 56-NQ/TU ngày 17/6/2009 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người; tham gia phát triển đảng viên theo hướng xây dựng đội ngũ đảng viên thật sự tiên phong, gương mẫu, có trách nhiệm cao trong công việc, gắn bó mật thiết với nhân dân; có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, có ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực hoàn thành nhiệm vụ. Tiêu biểu trong phong trào này có ông Lương Thái Hồng, sinh năm 1952, dân tộc Tày ở Bản Chương, xã Hùng Lợi, huyện Yên Sơn; Bà Giàng Thị Chía, sinh năm 1953, dân tộc Mông, ở thôn Ngòi Khù, xã Đạo Viện, huyện Yên Sơn.
Trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc: Người có uy tín đã tích cực vận động đồng bào chấp hành các quy ước thôn, bản; vận động nhân dân xóa bỏ các hủ tục lạc hậu trong việc cưới, việc tang, đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Người có uy tín luôn gương mẫu đi đầu, tích cực vận động gia đình, người thân, cộng đồng tham gia xây dựng thiết chế văn hoá, thể thao; tích cực thực hiện và vận động mọi người cùng tham gia xây dựng gia đình văn hóa, xây dựng thôn, bản, tổ dân phố văn hóa. Với sự hiểu biết về văn hóa truyền thống, nhiều người có uy tín đã không ngừng nghiên cứu, sưu tầm, phục dựng, truyền dạy cho các thế hệ trẻ các giá trị văn hóa của dân tộc mình. Trong đó có các phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, nghề truyền thống như: Lễ hội Lồng tồng của dân tộc Tày; Lễ hội nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn, các hoạt động tín ngưỡng dân gian như: Lễ cấp sắc của dân tộc Dao; tham gia bảo tồn các nghề truyền thống như: Dệt thổ cẩm, nghề may mặc, nghề rèn,… Các tấm gương tiêu biểu như: Ông Sầm Văn Dừn, dân tộc Sán Chay, thôn Mãn Hoá, xã Đại Phú, huyện Sơn Dương, đã có công trong công tác bảo tồn, khôi phục, truyền dạy những làn điệu Sình Ca, các điệu múa cổ truyền của dân tộc Sán Chay cho thế hệ trẻ. Ông Lục Văn Bảy, dân tộc Sán Dìu, thôn Ninh Lai, xã Ninh Lai, huyện Sơn Dương được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Văn hóa dân tộc có công trong công tác bảo tồn, khôi phục, truyền dạy văn hóa hát Soọng cô của dân tộc Sán Dìu; ông Nông Quý Thọ, sinh 1971, dân tộc Dao, thôn Bản Ba 2, xã Trung Hà, huyện Chiêm Hóa đã vận động tuyên truyền các hộ di dân tái định cư chỉnh trang nhà cửa thực hiện theo Đề án làng văn hóa du lịch Bản Ba, xã Trung Hà, tuyên truyền các hộ gia đình tham gia lớp dạy nghề thêu truyền thống dân tộc Dao đỏ…
Có thể khẳng định, việc thấm nhuần và vận dụng hiệu quả quan điểm của Đảng về phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Với sự chỉ đạo kịp thời, sát sao của cấp ủy, hoạt động hiệu quả của chính quyền, các chế độ, chính sách đối với người có uy tín được quan tâm thực hiện. Công tác phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số được triển khai thực hiện có hiệu quả. Đội ngũ người có uy tín đã gương mẫu thực hiện và tích cực tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc trên địa bàn thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như các quy định của địa phương, chủ động nắm dư luận xã hội, tình hình đời sống, sản xuất, tâm tư, nguyện vọng của đồng bào để phản ánh kịp thời với các cơ quan chức năng, thực sự là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân..., từ đó góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, thúc đẩy kinh tế - xã hội ở địa phương phát triển ./.
Hồng Hải
(1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, t.1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội 2021, tr.170
(2) Báo cáo số 20/BC-BDT ngày 30/01/2023 của Ban Dân tộc tỉnh Tuyên Quang về Kết quả 05 năm thực hiện Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 06/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ